غزوه‌ی کرونا و استعاره

از ابتدا که هشتگ #کرونا را شکست می‌دهیم رایج شد، به این فکر بودم که چیز کافی‌ای بنویسم درباره‌ی «شکست دادن» و «مبارزه» با بیماری. حال و حوصله‌اش را نداشتم متأسفانه. پس همین‌جا خیلی تنبلانه توضیح می‌دهم.

یکی از کارهایی که همواره انجام می‌دهیم، فهمِ یک مفهوم برپایه‌ی مفهومی دیگر است؛ همان چیزی که به آن استعاره می‌گویند. مثلاً وقتی می‌گوییم «فلانی داره با سرطان مبارزه می‌کنه»، سرطان (بیماری) را دشمن و درمان آن را چیزی از نوع مبارزه (جنگ) می‌دانیم. البته هرکدام از ما دوروبرمان کسی را سراغ داریم که توانسته سرطان را درمان کند یا رشدش را بسیار کم کند.…

مداقه در بی‌دقتی

باید تعاریف مختلف استعاره را جمع کنم. یکی از بخش‌ها، تعریف استعاره میان محققان مسلمان است. دنبال شرح رساله‌ی «معانی القرآن» بودم که به این مقاله برخوردم: مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی استعاره در سبک قرآن مطالعه موردی سوره‌های یوسف، کهف و طه  (چاپ‌شده در فصلنامه‌ی مطالعات سبک‌شناختی قرآن کریم).

این مقاله در سال ۱۳۹۷ چاپ شده است. در بخش «پیشینه‌ی پژوهش» نویسنده‌ها ادعا کرده اند که قبل از فَرّاء، سیبویه در «الکتاب» درباب استعاره صحبت کرده است: «با مداقه در آثار ادبی عرب می‌توان هسته اولیه پژوهش‌های مربوط به استعاره را در الکتاب سیبویه جست». برای این ادعا هیچ ارجاعی وجود ندارد.

پژوهش‌های پیکره‌ای: دانشگاه لنکستر

نوشته‌ی پیش رو، گزارش پایان ترم من برای درس زبان‌شناسی پیکره‌ای است که دی‌ماه ۱۳۹۸ نوشته ام. گروه زبان‌شناسی دانشگاه لنکستر از بهترین‌ها در حوزه‌ی زبان‌شناسی پیکره‌ای است. آن‌گونه که وب‌سایت دانشگاه گزارش می‌دهد، لنکستر دومین دانشگاه برتر بریتانیا در رشته‌ی زبان‌شناسی است. یکی از چیزهایی که در نگاه اول به صفحه‌ی گروه زبان‌شناسی توجه مرا جلب کرد، تیم‌های پژوهشی متعددی است که به موضوعات متنوعی می‌پردازند: زبان‌شناسی پیکره‌ای، آواشناسی، زبان‌شناسی شناختی، زبان‌شناسی رایانشی، تحلیل گفتمان، و جز این‌ها. اگر مایل اید بیش‌تر سر دربیاورید، خواندن این گزارش را توصیه می‌کنم.…

بحث جنگ است؟ شاید!

اگر از غیرمتخصص‌ها بپرسیم که استعاره چیست، احتمالاً پاسخ‌ها این است: «استعاره یعنی نوعی تشبیه که در زبان ادبی به کار می‌رود». دقیق‌ترش را شاید بعضی‌ها بتوانند بگویند: «استعاره یعنی نوعی تشبیه که فلان اجزایش حذف شده باشد و انواعی دارد». یحتمل «بُتی دارم که گرد گل ز سنبل سایه‌بان دارد» را هم برای مثال می‌گویند.

اگر ازشان بپرسیم که خب … کلام غیراستعاری چیست، از همان روزنامه‌ی کنار دست‌شان برای‌مان می‌خوانند: «چرا فشار خون بالا می‌رود؟» یا «علت به توافق نرسیدن امیری با تراکتور مشخص شد». واقعاً؟ این جمله‌های معمولی استعاری نیستند؟ بیاییم کمی دقیق‌تر نگاه کنیم.…